động điên
Định nghĩa
Động từ (thường dùng trong văn nói hoặc ngữ cảnh không trang trọng): - Trở nên điên, mất kiểm soát về tinh thần: "động điên" chỉ hành động hoặc trạng thái đột ngột rơi vào tình trạng mất trí, không còn tỉnh táo, hành xử bất thường. - Trở nên hung hãn, mất kiểm soát (như động vật): "động điên" còn được dùng để mô tả sự trở nên dữ dội, hung hãn, đặc biệt là ở động vật (ví dụ: chó mắc bệnh dại).
Ví dụ sử dụng
- (Con chó bất ngờ mất kiểm soát, trở nên hung hãn và cắn phá.)
- (Sau cú sốc, ông ấy mất trí, không còn nhận biết người thân.)
- (Đừng khiêu khích nó, nếu không nó sẽ mất kiểm soát và hành xử điên cuồng.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "động điên" + lên: cấu trúc nhấn mạnh sự chuyển biến đột ngột sang trạng thái điên loạn.
- Nghe tin dữ, anh ta động điên lên, đập phá đồ đạc. (Nghe tin xấu, anh ta mất kiểm soát và đập phá đồ đạc.)
- "động điên" (dùng với động vật): chỉ tình trạng động vật mắc bệnh dại hoặc trở nên hung dữ.
- Cả đàn bò động điên vì thiếu nước. (Cả đàn bò trở nên hung hãn, mất kiểm soát do thiếu nước.)
Biến thể và từ gần giống
- Phát điên (động từ): trở nên điên, mất trí — đồng nghĩa với "động điên".
- Cô ấy phát điên vì bị lừa. (Cô ấy mất kiểm soát tinh thần vì bị lừa.)
- Điên cuồng (tính từ): mất kiểm soát, hung hãn — mức độ cao hơn.
- Hành động điên cuồng của hắn khiến ai cũng sợ. (Hành vi mất kiểm soát của hắn làm mọi người sợ hãi.)
- Dại (tính từ): mất trí, không tỉnh táo — từ nhẹ hơn.
- Ông ấy dại đi sau cơn bệnh. (Ông ấy mất trí sau cơn bệnh.)
Từ đồng nghĩa
- Phát điên: trở nên điên.
- Hóa điên: trở nên điên, thường dùng trong văn viết.
- Mất trí: mất khả năng suy nghĩ tỉnh táo.
- Lên cơn điên: bắt đầu có cơn điên, mất kiểm soát.
Thành ngữ liên quan
- Động điên như chó dại: trở nên hung hãn, mất kiểm soát như động vật mắc bệnh dại.
- Hắn ta động điên như chó dại, không ai dám lại gần. (Hắn trở nên hung hãn, không ai dám đến gần.)
- Động điên vì yêu: trở nên mất lý trí vì tình yêu (thường dùng hài hước).
- Anh chàng đó động điên vì yêu, làm đủ trò kỳ quặc. (Anh chàng mất lý trí vì yêu, hành động kỳ lạ.)